Oleh: Yuna Nazwa
Hak wanita selepas perceraian tidak terhenti apabila berakhirnya sesebuah perkahwinan. Perceraian bukanlah penamat kepada segala hak dan kebajikan seorang wanita dalam Islam.
Malah, syariat Islam melalui peruntukan undang-undang keluarga Islam di Malaysia telah menetapkan pelbagai hak serta saluran bagi wanita untuk menuntut keadilan di Mahkamah Syariah.
Berikut adalah panduan lengkap mengenai hak-hak penting yang boleh dituntut oleh wanita selepas berlakunya perceraian:
Nafkah ini wajib disediakan oleh bekas suami kepada bekas isterinya sepanjang tempoh iddah selepas perceraian.
Ia lazimnya merangkumi keperluan asas seperti makan minum, tempat tinggal, pakaian dan keperluan asas lain yang patut mengikut kemampuan suami serta keadaan semasa.
Tempoh iddah ini berbeza mengikut situasi wanita berkenaan. Oleh itu, wanita yang melalui perceraian perlu mengetahui kedudukan serta hak masing-masing supaya tuntutan yang berkaitan boleh dibuat melalui saluran yang betul.
Mutaah ialah sagu hati atau pemberian daripada bekas suami kepada bekas isteri selepas perceraian.
Tujuan utamanya adalah untuk menjaga kebajikan serta maruah wanita selepas berpisah.
Jumlah bayaran mutaah dinilai berdasarkan beberapa faktor utama iaitu kemampuan kewangan suami, tempoh perkahwinan berlangsung dan keadaan kedua-dua pihak.
Mutaah merupakan antara hak wanita selepas perceraian yang wajar diketahui supaya seseorang wanita dapat memahami tuntutan yang tersedia selepas berakhirnya perkahwinan.
Jika sepanjang tempoh perkahwinan kedua-dua pihak sama-sama menyumbang, wanita berhak menuntut bahagian daripada harta yang diperoleh bersama.
Antara aset yang boleh difailkan termasuklah rumah, kereta, dan simpanan.
Sumbangan di dalam perkahwinan bukan sekadar dinilai melalui wang ringgit semata-mata malah urusan menguruskan rumah tangga dan menjaga anak-anak turut diambil kira oleh pihak mahkamah.
Justeru, bentuk sumbangan seseorang isteri sepanjang tempoh perkahwinan boleh menjadi perkara penting dalam tuntutan harta sepencarian yang dikemukakan.
Walaupun ikatan perkahwinan telah berakhir antara suami dan isteri, tanggungjawab bapa terhadap nafkah anak-anak tidak akan terputus.
Ini adalah hak mutlak anak yang wajib ditunaikan, merangkumi makan dan minum, susu dan lampin, pendidikan, perubatan serta tempat tinggal.
Perceraian antara ibu dan bapa tidak bermaksud keperluan serta kebajikan anak boleh diketepikan. Tanggungjawab terhadap anak tetap perlu diberi perhatian demi memastikan kehidupan mereka terus terpelihara.
Hadhanah merujuk kepada hak penjagaan anak selepas perceraian.
Dalam menentukan hak ini di Mahkamah Syariah, fokus utama mahkamah adalah berpaksikan kepada kepentingan terbaik kanak-kanak, yang meliputi kebajikan anak, keselamatan anak dan siapa pihak yang paling sesuai serta layak menjaga.
Hak penjagaan anak merupakan perkara penting dalam memahami hak wanita selepas perceraian, khususnya apabila pasangan yang berpisah mempunyai anak yang masih memerlukan penjagaan.
Selain daripada perceraian biasa melalui talak, wanita juga mempunyai hak untuk memohon pembubaran perkahwinan atau membuat tuntutan khusus melalui saluran undang-undang yang sah antaranya:
Fasakh: Pembubaran perkahwinan melalui Mahkamah Syariah yang boleh dipohon oleh isteri atas sebab-sebab tertentu seperti pengabaian nafkah, penderaan fizikal atau emosi, suami hilang, mahupun berdepan masalah ketara dalam perkahwinan setelah dibuktikan di mahkamah.
Khuluk / Tebus Talak: Perceraian yang berlaku atas permintaan isteri dengan membuat bayaran tebus talak tertentu kepada suami. Ini lazimnya berlaku apabila jalan persefahaman sudah tertutup tetapi suami enggan melafazkan cerai.
Tuntutan Taklik: Sekiranya suami melanggar mana-mana syarat taklik yang dilafazkan selepas akad nikah (seperti meninggalkan isteri terlalu lama, tidak memberi nafkah, atau mendatangkan mudarat), isteri berhak membuat tuntutan cerai taklik di Mahkamah Syariah mengikut lafaz taklik negeri masing-masing.
Ghurrah: Pampasan khusus yang berkaitan dengan kehilangan janin akibat perbuatan atau kecuaian pihak lain.
Walaupun tidak terpakai dalam setiap kes perceraian, ia merupakan salah satu hak di bawah perundangan Islam yang jarang diketahui umum.
Mengetahui saluran tuntutan yang tersedia merupakan langkah penting agar wanita tidak terlepas daripada mendapatkan hak yang sepatutnya selepas berlakunya perceraian. Setiap tuntutan mempunyai keadaan, proses serta pertimbangan tersendiri di Mahkamah Syariah.
Semoga perkongsian mengenai hak wanita selepas perceraian ini dapat memberi kesedaran dan panduan yang jelas agar setiap wanita lebih celik undang-undang serta berani memperjuangkan hak mereka di Mahkamah Syariah dengan betul dan adil demi masa depan keluarga mereka.
Sumber Rujukan: Portal Rasmi Jabatan Kehakiman Syariah Negeri Pulau Pinang (JKSNPP)
Hak Wanita Selepas Perceraian – JKSNPP
Untuk berita dan artikel terkini. Jangan lupa ikuti kami di media sosial rasmi kashoorga, Instagram, Facebook & TikTok
