Isu wali enggan berlaku apabila bapa atau wali nasab enggan atau menolak untuk mewalikan pernikahan seorang wanita tanpa alasan yang munasabah dan diterima oleh syarak.
Islam sangat menjaga kebajikan serta hak seorang wanita, termasuk dalam soal memilih pasangan dan mendirikan rumah tangga.
Justeru, perkahwinan tidak sepatutnya dihalang secara zalim hanya disebabkan ego, perselisihan peribadi atau alasan yang tidak mempunyai asas kukuh menurut hukum syarak.
BACA JUGA: Hukum Trend Childfree Dalam Perkahwinan Menurut Islam
Bagaimanapun, tidak setiap penolakan seorang bapa boleh dianggap sebagai wali enggan. Ada keadaan tertentu yang membolehkan wali menolak sesuatu perkahwinan atas alasan yang dibenarkan.
Antara sebab yang boleh dipertimbangkan ialah apabila calon suami dianggap tidak sesuai atau dikhuatiri mendatangkan kemudaratan kepada bakal isteri.
Contohnya, calon suami mempunyai keaiban yang nyata, terkenal dengan perbuatan fasik, meninggalkan solat atau mempunyai keadaan tertentu yang boleh memberi kesan buruk kepada agama, keselamatan dan kehidupan bakal isteri.
Jika terdapat bukti bahawa perkahwinan tersebut berpotensi membawa mudarat yang serius, wali mempunyai hak untuk menyuarakan bantahan dan perkara tersebut boleh dinilai mengikut hukum syarak.
Sebaliknya, penolakan yang hanya berpunca daripada perbezaan bangsa, kedudukan ekonomi atau konflik peribadi antara bapa dengan calon menantu tidak semestinya menjadi alasan yang kukuh untuk menghalang perkahwinan.
Begitu juga apabila wali menolak hanya kerana tidak menyukai calon berkenaan tanpa alasan yang berkaitan dengan agama, akhlak atau kemaslahatan anak perempuannya.
Dalam situasi seperti ini, penolakan tersebut boleh dibawa kepada pihak berautoriti untuk dinilai sama ada benar-benar termasuk dalam kategori wali enggan.
Sebaliknya, menurut penjelasan Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan, isu tersebut perlu dirujuk kepada Mahkamah Syariah. Jika mahkamah berpuas hati bahawa wali benar-benar enggan tanpa sebab yang sah menurut syarak, pernikahan boleh dilaksanakan menggunakan wali hakim atau wali raja berdasarkan perintah mahkamah.
Bagi bakal pengantin perempuan yang berdepan situasi wali enggan, beberapa langkah boleh diambil.
Langkah 1: Cuba berbincang dan berdamai
Usahakan perbincangan secara baik dan berhemah bersama wali. Jika perlu, dapatkan bantuan ahli keluarga yang dipercayai, pihak kaunseling atau pegawai di Pejabat Agama Islam Daerah (PAID) sebagai orang tengah.
Langkah 2: Memfailkan permohonan di Mahkamah Syariah
Jika jalan perbincangan tidak menemui penyelesaian, bakal pengantin perempuan boleh memfailkan permohonan untuk menggunakan wali hakim atas alasan wali enggan di Mahkamah Syariah yang mempunyai bidang kuasa.
Langkah 3: Prosiding dan siasatan
Mahkamah akan meneliti permohonan tersebut dan wali berkenaan boleh dipanggil untuk memberikan penjelasan mengenai sebab beliau enggan mewalikan pernikahan tersebut.
Hakim Syarie kemudian akan menilai sama ada alasan yang diberikan mempunyai asas menurut hukum syarak.
Langkah 4: Keputusan mahkamah
Jika mahkamah mendapati bahawa penolakan wali tidak mempunyai alasan yang dibenarkan syarak, hakim boleh mengeluarkan perintah yang membolehkan pernikahan diteruskan dengan menggunakan wali hakim.
Penting untuk difahami bahawa kewujudan prosedur wali hakim bukan bertujuan menggalakkan seorang anak membelakangi atau menderhaka kepada bapanya.
Sebaliknya, ia merupakan jalan penyelesaian yang disediakan oleh syarak dan undang-undang bagi memastikan hak seorang wanita untuk mendirikan rumah tangga tidak dinafikan secara tidak adil.
Dalam masa yang sama, hubungan kekeluargaan, adab terhadap ibu bapa serta usaha mendapatkan restu perlu terus dijaga sebaik mungkin.
Perkahwinan yang dibina berdasarkan hukum syarak, proses undang-undang yang sah serta niat yang baik diharapkan menjadi asas kepada rumah tangga yang lebih tenang dan diberkati.
++Untuk berita dan artikel terkini. Jangan lupa ikuti kami di media sosial rasmi kashoorga, Instagram, Facebook & TikTok
